Certyfikaty, które w kwietniu każdego roku operator musi zwrócić do KASHUE, dzielą się na certyfikaty EUA, ERU i CER.

Prowadzący instalacje otrzymuje każdej wiosny z KASHUE certyfikaty, które w kwietniu roku następnego musi zwrócić, w wysokości zgodnej z wyemitowanym CO2. Operator może dokonać zwrotu certyfikatów CER/ERU zamiast EUA (oczywiście, jeśli je posiada). Dla KASHUE nie ma znaczenia, czy zwrócone zostaną EUA, CER lub ERU. Dla tego urzędu oba rodzaje certyfikatów mają tę samą wartość. Jednak ilość certyfikaów CER/ERU, która może zostać zwrócona, ograniczona jest do 10% przyznanego, rocznego przydziału EUA.
Jeśli zatem przedsiębiorca otrzymuje rocznie 50.000 EUA, może on w kwietniu roku następnego zwrócić 5.000 CER/ERU. Można tego dokonać w kwietniu każdego roku za rok miniony lub też na końcu okresu rozliczeniowego 2008-2012, czyli w kwietniu 2013 za poprzednich 5 lat. Jeśli więc w kwietniu dowolnego roku nie zwrócono żadnych CER/ERU lecz wyłącznie EUA, prawo zwrotu CER/ERU ulega kumulacji i nie przepada.
W opisanym przykładzie, mogło by w kwietniu 2009 zostać zwróconych 5.000 CER/ERU za rok 2008, lub w kwietniu 2010- 10.000 CER/ERU razem za lata 2008 i 2009, lub też dopiero w kwietniu 2013- 25.000 CER/ERU za minione 5 lat.

Ażeby operator mógł zapewnić sobie korzyści finansowe z handlu emisjami, musi on uprzednio wejść w posiadanie certyfikatów CER/ERU. Istnieją na to dwie metody:

• Wymiana Forward (SWAP) certyfikatów EUA i CER/ERU w przyszłości. Jest to zakup w banku certyfikatów CER/ERU i sprzedaż certyfikatów EUA w termine późniejszym, przy czym umowa zostaje zawarta teraz. Korzyścią jest osiągnięcie większego przychodu, niedogodnością natomiast jest skomplikowana umowa oraz to, że pieniądze uzyskuje się z reguły dużo później, po 2- 4 latach (istnieją jednak wyjątki).
• Wymiana SPOT certyfikatów EUA i CER/ERU w ciągu jednego dnia. Bezpośrednio na giełdzie SPOT zostają sprzedane EUA i za uzyskane pieniądze, w tej samej minucie, zakupione ceryfikaty CER/ERU. Kwota uzyskana z różnicy cen obu rodzajów certyfikatów (różnica ta ulega dużym wahaniom), po odliczeniu kosztów giełdowych oraz innych kosztów dodatkowych, może zostać wypłacona. Korzyścią jest, że pieniądze zostaną wypłacone od razu oraz, że do przeprowadzenia transakcji wystarczająca jest bardzo prosta umowa, mieszcząca się na jednej stronie formatu A-4. Niedogodnością jest, że uzyskana kwota jest niższa, niż w wymianie Forward. Jednak biorąc pod uwagę efekt oprocentowania oraz fakt, że pieniądze zostają wypłacone 2- 4 lat wcześniej, nie jest to kwota dużo niższa.

Opis metody zakupu Forward, z jej różnorodnymi rodzajami i wariantami, znaleźć można w bardzo znanym artykule fachowym na stronie www.cire.pl . Zostały tam z detalami opisane różne jej korzyści ale zwrócono również uwagę na niektóre niedogodności tej metody. Dzisiaj chcemy się zająć wymianą Spot, jako że jest to szybka i prosta metoda uzyskania pieniędzy, która dla wielu polskich przedsiębiorców jest jeszcze metodą nieznaną.

Zasadniczo każdy operator, który nie dokonał jeszcze wymiany na CER/ERU/ERU 50% (5x10%) swoich rocznych cprzydziałów z KASHUE, może dokonać wymiany Spot:

• w dowolnym roku, w okresie od 2008 do 2012, w wysokości 50% przydziału jednego roku
• w każdym roku okresu 2008- 2012 (czyli 5 razy) w wysokości 10% przydziału rocznego
• w dwóch, trzech lub czterech częściach, nie przekraczając w sumie tych maksymalnych 50% wysokości jednego roku

W każdym przypadku zauważyć należy, że w kwietniu każdego roku do KASHUE zwróconych może być tylko 10% rocznego przydziału EUA. Mówiąc inaczej:

• Wymiany EUA na CER/ERU dokonywać można w dowolnych ilościach- jest to dla KASHUE obojętne
• CER/ERU zamiast EUA w latach 2008- 2012 zwrócić można do KASHUE maksymalnie 50% wysokości rocznego przydziału EUA
• CER/ERU do KASHUE można w ciągu roku zwrócić w wysokości maksymalnie 10% przydziału EUA. Jeśli jednak do roku 2012 nie dokonano zwrotu żadnych certyfikatów CER/ERU, można w kwietniu 2013 zwrócić 50% za wszystkie ubiegłe lata (przykład 2).

Poniższa tabelka zawiera przykłady, w jakim terminie, jakie ilości CER/ERU certyfikatów polski operator musi zwrócić do KASHUE (w zależności od rocznego przydziału EUA).

W powyższym należy zwrócić uwagę na bardzo ważny punkt, że termin zwrotu nie ma bezpośrednio nic wspólnego z terminem zakupu CER/ERU. Zobacz też rozdział następny: „Optymalny moment wymiany“

  

Optymalnym momentem dla dokonania wymiany certyfikatów EUA na CER/ERU na giełdzie Spot (giełda handlu fizycznego= CER/ERU certyfikaty zostaną dostarczone i następuje natychmiastowa wypłata pieniędzy) jest moment, w którym otrzyma się szczególnie dużo pieniędzy. Oznacza to, że cena EUA jest szczególnie wysoka, a cena CER/ERU szczególnie niska. W tym momencie różnica cen (Spread) jest więc szczególnie wysoki. Ponieważ ceny CER/ERU certyfikatów każdego dnia ulegają dużym wachaniom, wybór optymalnego momentu jest prawie niemożliwy i należałoby mówić o szczęściu jeśli uda się utrafić akurat w taki momemt dla sprzedaży EUA i zakupu CER/ERU.
Poza tym ważna jest nie tylko aktualna różnica cen, lecz również to, czy na giełdzie znajduje się godna zaakceptowania oferta na zakup CER/ERU. Jeśli certyfikaty EUA zostaną sprzedane, a nie ma nikogo, kto chciałby sprzedać CER/ERU, można szybko popaść w problemy. Na przykład:

• Cena CER/ERU nagle wzrasta, co oznacza coraz mniejszy Spread, a zysk prawie przepada
• Ponieważ certyfikaty CER/ERU są rodzajem niezbyt często występujących i nie ma sprzedającego, trzeba sprzedane EUA odkupić. Jeśli ich cena wzrosła, ponosi się stratę
• Na giełdzie oferowane są, po możliwej do zaakceptowania cenie, certyfikaty CER/ERU, jednak ich ilość jest za mała lub za duża. Również wówczas transakcja zostanie przeprowadzona częściowo lub nie dojdzie do jej przeprowadzenia.

Z powyższego wynika, że wymiana Spot na giełdzie powinna zostać przeprowadzana przez doświadczonego uczestnika giełdy. Dzięki wcześniejszym kontaktom oraz wieloletnim klientom mają oni możliwość wcześniejszego zabezpieczenia sobie certyfikatów CER/ERU po dobrej (niskiej) cenie. Zobacz też rozdział: „Ile pieniędzy uzyskać można dzięki wymianie Spot?“
Dla wyboru optymalnego momentu wymiany ważny jest nie tylko wybór optymalnego dnia i optymalnej godziny w ciągu dnia, lecz również odpowiednio wczesny wybór momentu w okresie rozliczeniowym 2008- 2012.

Wielu operatorów w Polsce tęskni za Spread´em (różnica cen pomiędzy EUA i CER/ERU), który można było osiągnąć w lecie 2008. Kwota 8-10 Euro jaka była wtedy wypłacana, stanowiła wartość dotyczącą handlu terminowego, tzn. opartego na umowie Forward, która zawierana jest z bankiem. Teraz z końcem 2010 premia za wymianę w handlu terminowym wynosi już tylko 2 do 3 Euro za tonę. Spowodowane jest to znacznym zmniejszeniem się różnicy cen certyfikatów EUA i CER/ERU, które mają być dostarczone w grudniu 2011 lub 2012.

W handlu SPOT (CER-certyfikaty dostarczane są natychmiast) sytuacja przedstawia się nieco inaczej z tego powodu, że jako CER/ERU certyfikaty SPOT można było na paryskiej giełdzie Bluenext nabyć dopiero od 12 sierpnia 2008.  Spread pomiędzy EUA i CER/ERU, który na początku wynosił jeszcze 3 do 4 Euro obniżył się w ciągu kilku tygodni do poniżej 3 Euro za tonę, następnie przez około cztery tygodnie oscylował pomiędzy 2 i 3 Euro, ażeby w styczniu 2009 spaść ostatecznie ponizej 1,- Euro za tonę.
Od początku kwietnia 2009 Spread po raz pierwszy przekroczył ponownie próg 1 Euro/tonę, a od początku maja 2009 wacha się pomiędzy 1.50- 2.60 Euro/tonę.

Prowadzący instalacje, którzy po zastanowieniu się doszli do wniosku, że nie będą przeprowadzać wymiany Forward, osiągając w ten sposób zysk 2 do 3 Euro/tonę lecz raczej wymianę SPOT, w której od razu (w ciągu 5 dni) otrzymają 1.50-2.00 Euro/ tonę. Często zadają oni sobie pytanie, kiedy należałoby przeprowadzić wymianę. Większość operatorów ma niestety tendencję do oczekiwania takiego przychodu z wymiany, który jest nierealnie wysoki. Z racji tego, że na różnicę cen EUA i CER/ERU wpływ ma wiele czynników, nie daje się różnicy tej przewidzieć. Generalnie powiedzieć można, że Spread od 1,- do 2,- Euro w handlu SPOT jest normalny i tylko w sytuacjach wyjątkowych jest on wyższy lub niższy.
Obowiązuje zasada, aby w handlu SPOT nie czekać na Spread wyższy niż 2 Euro- odpowiada to spekulacji. Prowadzący inastalacje powinni być raczej ostrożni i zadowolić się nieco mniejszym zyskiem w wysokości 1-2 Euro niż spekulować.
Zobacz też rozdział następny: „Ile pieniędzy uzyskać moża dzięki wymianie SPOT“

Aby odpowiedzieć na pytanie, ile pieniędzy uzyskać można na wymianie SPOT należy najpierw zrozumieć różnicę pomiędzy Spread brutto i Spread netto.

Spread brutto to różnica pomiędzy już rozliczoną, tzn. już zakończoną transakcją EUA oraz również rozliczoną transakcją CER lub ERU. Oznacza to, że obydwie transakcje zostały przeprowadzone w przeszłości. Już z tego powodu nie można powiedzieć, jaka różnica wystąpi w przyszłości. Trudno jest skalkulować jaki byłby kolejny Spread. W tym celu należałoby przewidzieć kolejną przeliczaną cenę EUA i CER lub ERU aby następnie przewidzieć kolejny rozliczony Spread brutto.

Rozliczoną transakcję w zakresie kupna/sprzedaży CER/ERU certyfikatów poprzedza podaż (ang. Bid) oraz popyt (ang. Ask). Oznacza to, że jedna strona oferuje EUA za np. 12,40 Euro (Bid), a druga strona chce je sprzedać za 12,70 Euro (Ask). Do jakiej ceny obie strony będą się zbliżać i jaką uzgodnią trudno jest przewidzieć. Zależy to od wielu czynników. Jedno jest pewne: jeśli jedna strona w pełni zaakceptuje ofertę cenową drugiej strony, to transakcja kupna/sprzedaży nastąpi natychmiast. W naszym przykładzie różnica Bid/Ask (podaż/popyt) wynosi jednak 30 centów, wartość dość wysoka, która wymaga jeszcze zbliżenia się oczekiwań obu stron, a stąd niepewne jest jakie ceny rozliczone zostaną w przypadku dojścia transakcji do skutku.
Z powyższego powodu przy szacowaniu Spread brutto zalecana jest duża ostrożność. Najpewniej przykrych niespodzianek w kalkulacji uniknąć można wtedy, jeśli dla sprzedaży EUA przyjęta zostanie cena najniższa, natomiast przy zakupie CER/ERU cena najwyższa.



Spread netto to kwota, jaka wpłynie na konto prowadzącego instalację. Kwota ta naliczana jest od Spread brutto (ostateczna wartość na giełdzie), po odjęciu różnicy Bit- Ask, kosztów giełdowych, pozostałych kosztów ubocznych oraz zysku handlowca.
Jeśli np. przy sprzedaży EUA zakłada się przychód w wysokości 12,40 Euro za tonę (podaż), a przy zakupie CER/ERU (Bid 10,50/Ask 11,00) cenę popytu w wysokości 11,- Euro, pozostaje różnica w wysokości 1,40 Euro za tonę. Z tego odliczone zostaną koszty giełdowe w wysokości 5 Centów/ tonę i transakcję (dwie transakcje), ewentualne koszty przelewu bankowego oraz zysk handlowca.

Reasumując powiedzieć można, że z ostatniego rozliczenia cen CER/ERU i EUA, przy Spread brutto 2,00 Euro (do wglądu jest Spread z poprzedniego dnia giełdowego, który należy traktować jako ostatnie rozliczenie cen) wyliczyć można tylko przybliżoną kwotę, jaka będzie wypłacona. Przybliżona kalkulacja zawiera:
   • potrącenie 0,40 Euro za niepewność różnicy pomiędzy Bit a Ask  
   • 0,10 Euro opłaty transakcyjnej na giełdzie (kupno, sprzedaż)
   • 0,05-0,10 Euro- zysku handlowca
   • 0,02-0,05 Euro- opłaty bankowej

Co w ostateczności daje Spread netto (kwota do wypłaty) w wysokości 1,40 Euro/tonę.

Wielu prowadzących instalacje, którzy chcą zarobić na wymianie Spot, wymaga od handlowców lub członków giełdy wypłaty wygórowanej kwoty pieniędzy. Ani jedni, ani drudzy wymagania tego spełnić nie mogą i nie chcą. Realistyczną sumę do wypłaty nalicza się odliczając od Spread brutto 60 Eurocentów. Jest to jednocześnie suma, która może być zagwarantowana. Jeśli zatem Spread brutto wynosi 2,20 Euro/t, zagwarantowany może być z reguły Spread netto w wysokości 1,60- 1,70 Euro/t.
Alternatywnie przedsiębiorca może wyznaczyć handlowcowi sumę, jaką chciałby otrzymać, np. 2,50 Euto/t. W przypadku takim uczestnik giełdy będzie musiał długo czekać na wystąpienie dogodnej sytuacji. Tutaj jednak przedsiębiorca bardzo ryzykuje, że Spread brutto nigdy nie osiągnie wartości powyżej 3 Euro, a co za tym idzie, nie otrzyma żadnych pieniędzy.
W każdym przypadku obowiązuje jednak podstawowa zasada: certyfikaty EUA muszą znajdować się na giełdzie przygotowane do sprzedaży , a nie pozostawać na koncie operatora w KASHUE. Korzystny Spread osiąga się najczęściej w ciągu paru minut w wyniku spadku cen CER/ERU lub nagłego wzrostu cen EUA. W tej sytuacji nie można sobie pozwolić na stratę czasu jak np. na przygotowanie umowy czy na przekazanie CER/ERU certyfikatów- tutaj liczy się każda minuta!

Dla przeprowadzenia wymiany SPOT wystarczy wypełnienie prostej umowy. W zasadzie wystarczy jedna strona A4 na której, oprócz nazwy przedsiębiorstwa i jego adresu, konieczne są:

   • Ilość certyfikatow EUA do wymiany
   • Oczekiwany Spread netto (kwota do wymiany w Euro/t)
   • Numer konta w KASHUE w celu dokonania przeniesienia CER/ERU
   • Dane odnośnie konta bankowego w celu przekazania pieniędzy


Po wypełnieniu formularza umowy wymiany oraz jego podpisaniu zostaje on przesłany faxem do hanlowca, który również go podpisuje i odsyła faxem. Następnie operator przekazuje (jak w naszym przykładzie) 6000 certyfikatów EUA na konto  handlowca, który w przypadku idealnym jest również członkiem różnych giełd.
Członek giełdy wprowadza do sprzedaży na giełdzie 6000 EUA. Po ich sprzedaży, po cenie np. 13,20 Euro/tonę, za otrzymane pieniądze, w momencie pojawienia się odpowiedniej oferty, zostaną zakupione certyfikaty CER/ERU. W przypadku, jeśli w tym samym momencie wzrosną ceny CER/ERU osiągnięty Spread netto się zmniejszy. Jest to powód dla którego wielu przedsiębiorców preferuje Spread gwarantowany (patrz poprzedni rozdział).

Po zakupie 6000 CER/ERU za 12 Euro/ tonę członek giełdy może dokonać rozliczenia. Od osiągniętego Spread brutto w wysokości 1,80 odliczone zostaną koszty giełdowe (koszty transakcji oraz koszty ryczałtowe), koszty przelewu bankowego, jak również opłata dla handlowca. Spread netto (kwota do wypłaty) wynosi 1,30 Euro/ tonę, co odpowiada kwocie 7 800 Euro (6000 x 1,30 Euro/ tonę).
Zarówno kwota w wysokości 7 800 Euro jak i 6000 certyfikatów CER/ERU  zostaną następnego dnia przekazane na odpowiednie konto do KASHUE i pieniądze na konto bankowe przedsiębiorcy.

Dla dokonania rozliczenia wystawione muszą być dwie faktury. Handlowiec wystawia fakturę za dostawę 6000 CER/ERU + premia w wysokości 7 800 Euro, a prowadzący instalacje za dostawę 6000 EUA.  Wzór rachunku dla operatora z reguły przygotowywany jest przez członka giełdy. Wzór może zostać przejęty przez operatora, co zaoszczędzi mu jakiejkolwiek pracy związanej z wystawieniem faktury.
Jeśli operator w roku 2008 wyemitował więcej CO2 niż przydział przyznany mu przez KASHUE, może on zamiast pieniędzy równocześnie otrzymać od handlowca w zamian certyfikaty EUA. W takim przypadku, który oczywiście musi być omówiony wcześniej, zostanie w naszym przykładzie kwota 7 800 Euro podzielona przez uzyskaną na giełdzie cenę certyfikatów EUA w wysokości 13,20 Euro/tonę. W tej sytuacji oprócz dostawy 6000 CER/ERU nastąpi jeszcze bezpłatna dostawa 591 certyfikatów EUA (7800: 13,20) na konto w KASHUE.

W zasadzie operator nie może popełnić zbyt wielu błędów w wymianie SPOT, jeśli podpisze przejrzystą i poprawną umowę z handlowcem na giełdzie.
Mimo to ciągle zdarzają się trzy sytuacje, w których operatorzy popełniają błąd. Poniżej krótko je opiszemy

   a) Operator próbuje dokonać wymiany samodzielnie
   b) Operator wymienia za mało lub za dużo
   c) Operator ma zbyt wysokie oczekiwania co do Spread netto

  

Operatorzy, którzy próbują dokonać wymiany samodzielnie najczęściej ponoszą stratę, lub osiągają niewielki Spread netto.

Próba dokonania wymiany samodzielnie rozpoczyna się poszukiwaniem handlowca, który miałby dokonać sprzedaży EUA. Jeżeli handlowiec taki zostanie znaleziony, a certyfikaty EUA sprzedane, operatorowi zostaną przekazane pieniądze, lub pozostaną one czasowo u handlowca. Operator oczekuje na dobry Spread, który oznacza niską cenę CER/ERU. Jest to nie tylko zaplanowana spekulacja (do której większość operatorów w Polsce nie ma prawa), kończąca się prawie zawsze niepowodzeniem. Powodem jest, że jak wiadomo ceny certyfikatów w lutym 2009 były bardzo niskie i od tego momentu ciągle rosną. Oznacza to, że przy takiej metodzie spekulacji w 90% dochodzi do strat.
Należy ostrzec przed doradcami działającymi na rynku, którzy zalecają tego rodzaju działanie. Znane są już przypadki, gdzie operatorowi obiecano Spread w wysokości 2,20 Euro. Sprzedaż EUA miała miejsce za cenę 13,70 Euro i oczekiwano ceny CER/ERU w wysokości 11,50 Euro. Obecny poziom cen CER/ERU wynosi 12 do 13Euro, co oznacza, że operator utracił już prawie cały osiągnięty Spread. Doradca oraz związany z nim handlowiec dokonał pewnej transakcji sprzedaży EUA, jednak operator (w niekorzystnym przypadku) nie osiągnął żadnej korzyści. Jasne jest więc, że jeśli operator jeszcze dłużej będzie czekać, cena CER/ERU będzie wyższa jak cena, po której dokonano sprzedaży EUA. Operator nie może już uniknąć straty. Są to niekorzystne następstwa spekulacji.

Jak przedstawiono  w naszym tabelarycznym przykładzie na stronie 2, operator może dokonać wymiany dowolnej ilości certyfikatów EUA na CER/ERU, jednak w okresie czasu 2008-2012 może zwrócić do KASHUE maksymalnie 50% przydziałów z jednego roku.
Rzadko się zdarza, że operator wymienia zbyt wiele EUA na CER/ERU. Z reguły polscy przedsiębiorcy wymieniają za mało, tzn. tylko 10% w pierwszym roku, ewentualnie dalszych 10% w drugim roku. To samo planują na lata 2010, 2011, 2012. Jest to teoretycznie możliwe jednak operatorzy nie zauważają ryzyka silnego spadku wartości (aż do wartości zerowej) Spread w latach następnych. Taki sposób rocznej wymiany i niewykorzystanie obecnej możliwości wymiany 50% jest niebezpieczną spekulacją, która najprawdopodobniej zakończy się niepowodzeniem. Stąd prosta rada: całkowitą ilość 50% wymienić natychmiast osiągając Spread brutto w wysokości 2 Euro, a następnie co roku zwracać certyfikaty CER/ERU do KASHUE.

Operatorzy, którzy czekają na zbyt wysoki Spread chcąc osiągnąć wypłatę netto 2,3 lub więcej Euro również prowadzą niebezpieczną spekulację. Ten sposób oczekiwania zbyt wysokich zysków z zasady zawsze się nie sprawdza i jest jak igranie z ogniem. Wg wszystkich doświadczeń historycznych tzn. w ostatnich 12 miesiącach (odkąd możliwa jest wymiana SPOT) tylko 50 dni Spread brutto wynosił więcej niż 2,80 Euro/tonę, z których 40 dni to początek okresu prowadzenia statystyk (patrz rozdział:  „Optymalny moment wymiany”).
Działaniem profesjonalnym świadczącym o rozwadze jest zadowolenie się wypłatą netto w wysokości 1,50 do  2,00 Euro. Wszystko inne to niebezpieczna spekulacja, która może całkowicie unicestwić zysk. Podobnie jak w roku 2007 wielu polskich operatorów wierzyło, że cena certyfikatów EUA1 ponownie osiągnie wyższy poziom.